SPIS LITERATURY VBA

Wszystkie przedstawione programy w excelu i aplikacje powstały na podstawie wiedzy zdobytej z kilku/kilkunastu pozycji literatury oraz dużego nakładu czasu i pracy. Poniższe krótkie notki o poszczególnych tytułach są całkowicie subiektywne. Mam jednak nadzieję, że pomogą osobom zainteresowanym programowaniem, a podobnie jak autor strony nie związanych z odpowiednim kierunkiem kształcenia. Przy obecnej 'klęsce urodzaju' jeżeli chodzi o literaturę informatyczną może być trudno określić od czego zacząć własną naukę. Jako niezbędne uzupełnienie polecam również tematyczne witryny internetowe.

Zestawienie literatury pomocniczej do nauki języka Visual Basic

Generalnie autor strony wyżej ocenia pozycje napisane przez polskich autorów. Typowym przykładem jest porównanie książki "Makropolecenia w Excelu" A. Snarskiej z "Visual Basic 2005 krok po kroku" Michaela Halvorsona. W pierwszej na nieco ponad dwustu stronach autorka wykłada ogrom materiału praktycznego podpartego dość zaawansowaną teorią. Po przestudiowaniu tej książki można pisać duże, zaawansowane aplikacje (np. księgozbiór z funkcją wypożyczeń, rejestr pacjentów, rozkład jazdy pociągów itd. itp.), a przecież osobie rozpoczynającej naukę dużą satysfakcję sprawia przede wszystkim pierwsza działająca aplikacja. Przy czym warto zauważyć, że autorka nigdzie nie nazwała osoby poznającej te zagadnienia programistą. W drugiej pozycji autor zużywa prawie pięćset stron od niemal pierwszej określając czytelnika programistą, korzystając z przykładów typu: program losujący trzy liczby. Bardzo długo wprowadza typy zmiennych lub instrukcje pętli, za to co kilkanaście/kilkadziesiąt stron zamieszcza podsumowania 'co czytelnik już umie'. Wywód na pewno prowadzony logicznie, ale w oparciu tylko o niego trudno cokolwiek napisać. Takie trochę amerykańskie pozytywne myślenie :) Powyższa opinia jest oczywiście mocno uproszczona, ale w wielu przypadkach słuszna.

MAKROPOLECENIA W EXCELU - dobra książka VBA w Excelu

Wydawnictwo PWN / Mikom wydanie II Warszawa 2006.
Bardzo dobra książka do VBA. Jeżeli ktoś jest zainteresowany pisaniem makropoleceń w Excelu to warto właśnie od niej zacząć naukę. Bardzo dużo przykładów o różnym stopniu trudności. Książka przeznaczona jako pomoc w zajęciach dydaktycznych w szkołach średnich i wyższych. Bardzo rzeczowo przedstawiony niezbędny materiał teoretyczny. Obecnie pisząc programy w excelu zawsze mam ją w pobliżu, choć (być może ze względu na objętość) wielu przydatnych rzeczy zabrakło np. materiału dotyczącego konwersji typów zmiennych, formatowania wprowadzanych zmiennych, różnic między formantami formularzy, a formantami samodzielnymi. Inne potraktowane zostały wybiórczo: omawiane jest programowanie wydruku z Excela, ale brak materiału dotyczącego wydruku zmiennego zakresu tabeli; omawiane jest zastępowanie menu Excela menu własnym, ale brak materiału o uzupełnianiu menu Excela pojedyńczą listą własną menu itp. Niemniej pozycja obowiązkowa (w końcu z każdym problemem i tak trzeba zmierzyć się samodzielnie). Mam nadzieję, że autorka wyda samodzielną książkę omawiającą relacyjne bazy danych z użyciem MsQuery (w omawianej pozycji poświęcony jest im jeden rozdział). Książka nie omawia różnic między poszczególnymi wersjami Visual Basic-a różnych wersji Excela.

Do początku strony Do strony głównej

LEKSYKON VISUAL BASIC - dobra książka VBA w Excelu

Wydawnictwo Helion 2002.
Jak sama nazwa wskazuje leksykon - rzecz niezbędna przy programowaniu. Trudno jest efektywnie pracować cały czas szukając w książkach lub innych materiałach składni poszczególnych poleceń, a wszystkich na pamięć nie sposób chyba znać. Autor pokrótce omawia podstawy obsługi programu VB (menu programu i okna), później podstawy programowania w VB (instrukcje sterujące, funkcje wbudowane itp.), a w końcu obiekty VB (kontrolki standardowe, właściwości kontrolek standardowych oraz ich zdarzenia). Nawet biorąc pod uwagę różnice w poszczególnych wersjach edytorów pozycja bardzo przydatna. Większość poleceń podana w przykładach stosowania, a jeżeli chodzi o formatowanie danych - bardzo praktyczne tabele.

Do początku strony Do strony głównej

EXCEL Z ELEMENTAMI VBA w FIRMIE

Wydawnictwo Helion 2008.
Tytuł oddaje w zasadzie zawartość książki. Omawia ona zarówno makropolecenia w Excelu jak i jego funkcje standardowe (sortowanie, filtrowanie) na przykładach zaczerpniętych z praktyki dowolnej firmy (lista obecności, kartoteka obecności, zaświadczenia o zarobkach, faktura VAT, odsetki ustawowe itp.). Pozycja omawia import danych z innych programów (pliki .dbf, .mdb, .txt i inne) oraz uwzględnia różnice Excela 2003 i Excela 2007. Podane algorytmy np. zamiana kwoty wprowadzonej liczbowo na kwotę słownie bardzo ciekawe (bazują na tablicach), ale sądzę, że bez przygotowania mogą być ciężkostrawne. Efektowne formularze dodatków (na załączonej do książki płycie). Podsumowując: po pewnym przygotowaniu czytelnika pozycja wartościowa, ale nie należy jej traktować jako podręcznika programowania.

Do początku strony Do strony głównej

VISUAL BASIC w ACCESSIE - dobra książka do VBA dla baz danych

Wydawnictwo Translator s.c. Warszawa 2004.
Książka uczy od podstaw tworzenia i programowania aplikacji Microsoft Access w języku Visual Basic. Autor bardzo systematycznie wprowadza i omawia nowy materiał. Przykład bardzo ciekawy - baza danych obsługująca firmę naprawy sprzętu AGD - pracownicy, zamówienia, pożyczki, pensje, dodatki premiowe, klienci, magazyn części, raporty itd. Wprowadzenie materiału teoretycznego dotyczącego baz danych klarowne. Moim zdaniem po książkę powinny sięgnąć osoby, dla kórych możliwości Excela w zakresie budowania aplikacji bazodanowych są niewystarczające. MS Access może nie jest bazą danych do obsługi dużych przedsiębiorstw, ale do większości zastosowań jest całkowicie wystarczający. Osobiście przymierzam się do dokładnego poznania tego programu po napisaniu aplikacji do rejestru szkód pod samodzielnym edytorem - na razie jeszcze nie zdecydowałem jaką bazę danych będę tworzył, a "na sucho" to nie jest poznanie tematu ;)

Do początku strony Do strony głównej

VISUAL BASIC w EXCELU 2000

Wydawnictwo Mikom 2001.
Pozycja pod względem zawartego w niej materiału bardzo dobra. Wadą w mojej ocenie jest natomiast taka amerykańska maniera "samozachwytu" nad swoimi umiejętnościami, którą mimochodem wyrabia w czytelniku (autorka mieszka i pracuje w USA) oraz bardzo rozwlekły sposób wprowadzania materiału - książka liczy prawie pięśset stron. Tym niemniej przynajmniej część informacji, które zastosowałem w swojej pracy, znalazłem tylko w tej pozycji. Wadą książki jest niewątpliwie jej częściowa dezaktualizacja - omawiana wersja Excela w większości przypadków nie jest już używana. Dla Visual Basica ta zmiana nie jest aż tak bardzo odczuwalna, ale jednak. Swój egzemplarz kupiłem okazyjnie na jednej z aukcji internetowych i nie żałuję.

Do początku strony Do strony głównej

VISUAL BASIC 6 OD PODSTAW - dobra książka do VBA

Wydawnictwo Translator 2001.
Następna po w/w pozycja może nie najnowsza (wersja Visual Basic 6 jest już trochę z tyłu), ale w pewien sposób szczególna. Autorzy będący praktykującymi programistami uczą w niej języka Visual Basic, ale w trakcie pisania konkretnej aplikacji. Omawianym w książce przykładem jest budowa wirtualnego sklepu. Materiał teoretyczny jest wprowadzany w trakcie pracy w miarę potrzeb. Edytor samodzielny w wersji Express jest do ściągnięcia ze strony Microsoftu, a pokusa napisania własnej niezależnej od innych programów aplikacji uruchamianej z pliku .exe z własnym instalatorem bardzo duża. Obecnie trawię tę książkę przygotowując się do napisania kolejnego programu ewidencyjnego - rejestr szkód.

Do początku strony Do strony głównej

VISUAL BASIC 2005 KROK PO KROKU

Wydawnictwo Microsoft/APN Promise Warszawa 2006.
Trudno mi ocenić dla kogo jest ta książka - dla początkujących trochę trudna, mało zorganizowana, a przez brak konkretnych ciekawych przykładów czyni naukę bardzo jałową; dla zaawansowanych natomiast chyba zbyt powierzchowna. Najprędzej przeznaczona będzie dla osób przesiadających się z edytora Visual Basica poprzednich wersji na nowszy model. Z mojego punktu widzenia można ją mieć w swojej biblioteczce, ale nie jest to pozycja obowiązkowa i chyba nie do końca warta swojej ceny. Atutem książki jest jej aktualność, ale prawdopodobnie będę rozglądał się czy autorzy pozycji powyżej nie wydali czegoś nowszego, obejmującego zagadnienia dostosowania własnej aplikacji do potrzeb internetu.

Do początku strony Do strony głównej

TABELE PRZESTAWNE - dobra książka do Excela

Wydawnictwo Helion 2007.
Pozycja nie do końca typowa w tym zestawieniu - Visual Basic jest tu jedynie dodatkiem. Samo zagadnienie tabel i wykresów przestawnych, każdy zaawansowany użytkownik Excela znać powinien. Książka wprowadza materiał w sposób dostosowany do osób bardzo zajętych - pojedynczy rozdział jest w zasadzie pytaniem, na które czytelnik szuka odpowiedzi. Możliwości jakie dają tabele przestawne są bardzo duże (ale odkrycie ;), ale samo ich programowanie bywa trochę irytujące - chyba lepiej niż w samodzielnej aplikacji prowadzić je w pliku, nawet jeżeli stawia on nieco wyższe wymagania użytkownikowi. Niemniej w jednym ze swoich programów tj. OKNA WYKONAWSTWO zastosowałem tabele przestawne do raportowania. Książkę warto mieć - jeżeli ktoś jest zmuszony do szybkiego zapoznania się z tematem tabel przestawnych - można od niej zacząć.

Do początku strony Do strony głównej

Excel 2003 programowanie VBA Vademecum profesjonalisty

Wydawnictwo Helion 2004
Mój najnowszy nabytek (zakup 2009-05-09). Książka uznanego autorytetu w zakresie Excela i programowania arkuszy kalkulacyjnych. Statystyka: 850 stron + płyta CD - całość w twardej oprawie. Cena stosowna do objętości. Książka podzielona tematycznie na siedem części, trzydzieści rozdziałów oraz dodatki. Ogromna ilość materiału - pierwsza myśl przy przeglądaniu tej pozycji to 'kiedy ja choć część z tego poznam?'. W podręczniku omówiono między innymi temat programowania tabel przestawnych i wykresów. Bardzo ciekawy zakres wiedzy Excela, potencjalnie duże możliwości. Do tej pory tylko raz zastosowałem programowanie tabel przestawnych, ale w dość ograniczonym zakresie.
Sądzę, że część z materiału z tej książki wykorzystam przy swoim następnym projekcie, w którym chcę szerzej pracować na zespole plików i prawdopodobnie zastosować pierwszy raz plik pomocy.
Poniżej przedstawiam:

Skrócony spis treści KLIKNIJ by (roz)winąć

CZĘŚĆ I - Podstawowe informacje
  - Rozdział 1 - skąd sie wziął Excel 2003?
  - Rozdział 2 - program Excel w zarysie
  - Rozdział 3 - wybarane zasady stosowania formuł
  - Rozdział 4 - Pliki Excela
CZĘŚĆ II - Projektowanie aplikacji w Excelu
  - Rozdział 5 - czym jest aplikacja arkusza kalkulacyjnego?
  - Rozdział 6 - podstawy projektowania aplikacji arkusza kalkulacyjnego
CZĘŚĆ III - Język Visual Basic for Applications
  - Rozdział 7 - wprowadzenie do języka VBA
  - Rozdział 8 - podstawy programowania w języku VBA
  - Rozdział 9 - zastosowanie procedur Sub języka VBA
  - Rozdział 10 - tworzenie procedur Function
  - Rozdział 11 - przykłady i metody programowania w języku VBA
CZĘŚĆ IV - Zastosowanie formularzy UserForm
  - Rozdział 12 - alternatywne metody tworzenia niestandardowych okien dialogowych
  - Rozdział 13 - wprowadzenie do formularzy UserForm
  - Rozdział 14 - przykłady formularzy UserForm
  - Rozdział 15 - zaawansowane techniki korzystania z formularzy UserForm
CZĘŚĆ V - Zaawansowane techniki programowania
  - Rozdział 16 - tworzenie narzędzi dla Excela w języku VBA
  - Rozdział 17 - tabele przestawne
  - Rozdział 18 - wykresy
  - Rozdział 19 - obsługa zdarzeń
  - Rozdział 20 - interakcje z innymi aplikacjami
  - Rozdział 21 - tworzenie i wykorzystanie dodatków
CZĘŚĆ VI - Tworzenie aplikacji
  - Rozdział 22 - tworzenie pasków narzędzi
  - Rozdział 23 - tworzenie menu
  - Rozdział 24 - tworzenie systemów pomocy w aplikacjach
  - Rozdział 25 - tworzenie aplikacji wygodnych dla użytkownika
CZĘŚĆ VII - Inne zagadnienia
  - Rozdział 26 - problemy zgodności
  - Rozdział 27 - operacje na plikach wykonywane za pomocą kodu VBA
  - Rozdział 28 - operacje na komponentach języka VBA
  - Rozdział 29 - moduły klas
  - Rozdział 30 - często zadaawane pytania na temat programowania w Excelu
DODATKI
  - dodatek A - zasoby online dotyczące excela
  - dodatek B - instrukcje i funkcje VBA
  - dodatek C - kody błędów VBA
  - dodatek D - zawartość płyty CD-ROM
- SKOROWIDZ

Ksiażka napisana przystępnym językiem. Jej zaletą jest omówienie możliwości czystego Excela, a później programowania VBA. Czasami brak znajomości standardowych funkcji programu powoduje, że projektowane jest makro, które wykonuje to samo zadanie co wbudowana funkcja arkusza. W moim odczuciu zaletą jest również omówienie teoretycznych zasad projektowania przyjaznej użytkownikowi aplikacji. Niewielką wadą mogą być błędy w listingach (prawdopodobnie związane z tłumaczeniem). Od razu zaznaczam, że nie korzystałem jeszcze z załączonej płyty. Miejscami książka zawiera nie do końca dla mnie zrozumiałe powtórzenia np. funkcja MsgBox omawiana jest w ramce na stronie 210, później w osobnym podrozdziale na stronie 351. Na szczęście dobrze opracowany został skorowidz. Książka oparta jest na Excelu 2003, który nie jest może najnowszy, ale zdaniem wielu zaawansowanych użytkowników jest ostatnią wersją Excela nadającą się do budowy dużych aplikacji. Poza tym większość materiału będzie przydatna również w kolejnych wydaniach arkusza kalkulacyjnego.
Ze względu na fakt, że książka skierowana jest do zaawansowanych użytkowników Excela nie dla każdego będzie przydatna. W mojej subiektywnej ocenie literaturę dotyczącą VBA, którą przedstawiam na tej stronie dobrze jest poznawać w następującej kolejności:
- A. Snarska Makropolecenia w Excelu książka przydatna dla każdego użytkownika Excela. Niewielka rozmiarami, łatwa w czytaniu i bogata w treść.
- S. Flanczewski Excel w firmie nieco bardziej wymagająca, ale zawiera wiele przykładów przydatnych w prowadzeniu firmy (faktura VAT, lista obecności, kartoteka, odsetki ustawowe itp.) Część użytkowników z niej skorzysta, a ta część która uzna ją za nieprzydatną nie będzie również zainteresowana poniższymi pozycjami
- Excel 2003. Programowanie VBA pozycja dla naprawdę zainteresowanych tematem. Obszerna, rozbudowana, ale jednocześnie skierowana do wąskiej grupy odbiorców.
- Excel 2007. Programowanie VBA jak wyżej, ale dla Excela 2007
Dobrze się składa, że koszt wymienionej literatury jest odpowiedni do jej uporządkowania na liście.

Do początku strony Do strony głównej

Excel 2007 Programowanie VBA

Wydawnictwo Wrox/Helion 2008
Mój najnowszy nabytek (zakup 2009-05-09). Książka zespołu programistów. Statystyka: 1200 stron, z czego prawie 500 stron dodatków - całość w twardej oprawie. Cena stosowna do objętości. Książka podzielona tematycznie na dwadzieścia siedem rozdziałów oraz dodatki. Ogromna ilość materiału i podobnie jak w pozycji powyżej - pierwsza myśl przy przeglądaniu to 'kiedy ja choć część z tego poznam?'.
Teraz pozostaje jedynie znaleźć odpowiedni temat na aplikację przy której można rozszerzyć zakres umiejętności ;) Powoli zbieram materiały i opracowuję założenia do programu magazynowego w Excelu. Przy mojej obecnej ilości zajęć prawdopodobnie prędzej wystartuje Office 2010 niż mój magazyn - z tego względu program musi działać w wersji 2007 pakietu Office.
Poniżej przedstawiam:

Skrócony spis treści KLIKNIJ by (roz)winąć

  - Rozdział 1 - Excel VBA elementarz
  - Rozdział 2 - Obiekt Application
  - Rozdział 3 - Skoroszyty i arkusze
  - Rozdział 4 - Używanie zakresów
  - Rozdział 5 - Używanie nazw
  - Rozdział 6 - Listy danych
  - Rozdział 7 - Tabele przestawne
  - Rozdział 8 - Wykresy
  - Rozdział 9 - Procedury obsługi zdarzeń
  - Rozdział 10 - Dodawanie formantów
  - Rozdział 11 - Pliki tekstowe i okna FileDialog
  - Rozdział 12 - Praca z plikami w formatach XML i Open XML
  - Rozdział 13 - Formularze
  - Rozdział 14 - RibbonX
  - Rozdział 15 - Paki poleceń
  - Rozdział 16 - Moduły klas
  - Rozdział 17 - Dodatki
  - Rozdział 18 - Dodatki automatyzacj i dodatki COM
  - Rozdział 19 - Współpraca z innymi aplikacjami Office
  - Rozdział 20 - Dostęp do danych za pomocą ADO
  - Rozdział 21 - Zarządzanie zewnętrznymi danymi
  - Rozdział 22 - Centrum zaufania i bezpieczeństwo dokumentów
  - Rozdział 23 - Przeglądanie źródeł OLAP za pomocą Excela
  - Rozdział 24 - Excel i internet
  - Rozdział 25 - Problemy lokalizacyjne
  - Rozdział 26 - Programowanie VBE
  - Rozdział 27 - Programowanie z wykorzystaniem Windows API
DODATKI
  - Dodatek A - Model obiektowy programu Excel 2007. Ogólnie dostępne właściwości i metody
  - Dodatek B - VBE Object Model
  - Dodatek C - Office 2007 Object Model
- SKOROWIDZ

Ksiażka napisana w miarę przystępnym językiem. Paktycznie nie zawiera omówienia możliwości czystego Excela, skupia sie bardzo dokładnie na programowaniu VBA. Ksiązka oparta jest na najnowszym Excelu 2007. Jej ogromną zaletą jest dodatek w postaci modelu obiektowego Excela 2007.
Ze względu na fakt, że książka skierowana jest do zaawansowanych użytkowników Excela nie dla każdego będzie przydatna. W mojej subiektywnej ocenie literaturę dotyczącą VBA, którą przedstawiam na tej stronie dobrze jest poznawać w następującej kolejności:
- A. Snarska Makropolecenia w Excelu książka przydatna dla każdego użytkownika Excela. Niewielka rozmiarami, łatwa w czytaniu i bogata w treść.
- S. Flanczewski Excel w firmie nieco bardziej wymagająca, ale zawiera wiele przykładów przydatnych w prowadzeniu firmy (faktura VAT, lista obecności, kartoteka, odsetki ustawowe itp.) Część użytkowników z niej skorzysta, a ta część która uzna ją za nieprzydatną nie będzie również zainteresowana poniższymi pozycjami
- Excel 2003. Programowanie VBA pozycja dla naprawdę zainteresowanych tematem. Obszerna, rozbudowana, ale jednocześnie skierowana do wąskiej grupy odbiorców.
- Excel 2007. Programowanie VBA jak wyżej, ale dla Excela 2007
Dobrze się składa, że koszt wymienionej literatury jest odpowiedni do jej uporządkowania na liście.

Do początku strony Do strony głównej